Bir toplumun geçmişi onun belleğidir; belleği ise o toplumun kimliği. Belleğini kaybeden bir toplum, kimliğini de kaybeder. Toplumlar, Sartre'ın bir sözünü, bağlamını değiştirerek aktarırsam, 'geçmişi olmayan gemi enkazı' değildirler.

Doğrudur: Hafıza-i beşer nisyan ile maluldür ('İnsan belleği, unutma özürlüdür'). Ama geçmişten bugüne, yine eskilerin deyişiyle mazi'den hal'e, o toplumun kimliğini inşa eden ne varsa, onların unutulmaması (ya da, unutturulmaması!) gerekir. Kimliği işte bu süreklilik ve devamlılık, ya da 'imtidad' inşa eder.

Bediüzzaman Said Nursi'nin Birinci Dünya Savaşı'nda Ermeniler ve Ruslarla Çatışmaları ve Esaretine Dair Bazı Vesikalar

Some Documents on the Fights of Bediüzzaman Said Nursi during the First World War against the Armenians and Russian and on his Slavery

Dr. Selim SÖNMEZ

Giriş

Said Nursi, 31 Mart Olayı'ndan sonra İstanbul'da kalmayarak Van'a gitti. Burada iken Doğu'daki aşiretler arasında dolaşarak o yıllarda zihinleri karıştıran, hürriyet, meşrutiyet ve azınlık hakları ile ilgili çeşitli soruları cevaplandırdı. Daha sonra Şam'a giderek, ileriki tarihlerde Hutbe-i Şamiye adıyla neşredilecek olan Şam hutbesini verdi. Bu hutbesinde İslâm toplumlarının yaşadığı problemlere dikkat çekerek çözüm yolları üzerine çeşitli tekliflerde bulundu. Bilahare İstanbul'a geçerek Sultan Reşad'ın Rumeli seyahatine Doğu Vilayetleri adına katıldı. Bu sırada Doğu Anadolu'da bir üniversite yapılması için padişah nezdinde girişimlerde bulunarak, Edremit'te üniversitenin temelinin atılmasını sağladı. Bu arada, dünyadaki genel siyasi dengelerin değişmeye başlamasını hissederek, talebelerine "hazır olunuz, büyük bir musibet ve felaket bize yaklaşıyor" diyerek gelişmeler için hazır olmalarını istedi.¹

Dr. Şenol KANTARCI•Türk - Amerikan ilişkileri, imparatorluğun en uzun yüzyılı olarak nitelendirilen 19. yüzyılda İstanbul - Washington düzeyinde resmiyet kazanarak başladı. İkili ilişkilerde ilk adım, ABD tarafından atıldı. Washington'un Akdeniz ticaretinde etkin olma isteği ve bügün olduğu gibi 1800'lerin başında da (ABD için)

Osmanlı İmparatorluğu sınırları (1359-1856)

Türkiye'nin stratejik konumu, ilişkilerin başlatılması gereğini zorunlu olarak ortaya çıkarttı. 19. yüzyılın başından itibaren Osmanlı Devleti ile ticaret antlaşması yapma amacıyla yoğun gayret içerisine giren ve bunun için yaklaşık 30 yıl uğraş veren ABD'nin durumu, Avrupa Birliği (AB) kapısında bekleyen Türkiye'nin durumuna benzetilebilir.

OSMANLI EYALETLERİ’NE VERGİ ÖDEDİ
1176 yılında bağımsızlığına kavuştuktan sonra Amerikan ticaret gemileri okyanuslara açıldı. Denizaşırı ticarete önem veren Amerikalılar 18. yüzyılın sonlarında Akdeniz ticaretinin getireceği kazancı hesaba katarak Akdeniz'e yöneldi. Ancak o yıllarda Kuzey Afrika Beylikleri (Garp Ocakları) ile antlaşma yapmadan Akdeniz'de güvenli bir şekilde ticaret yapmak mümkün değildi. Söz konusu ilişkileri Amerikalılar’dan önce oldukça güçlü donanmalara sahip olan İngiltere, Fransa ve İspanya gibi devletlerle kurmuşlardı. Fransa, Akdeniz'de rahatça hareket edebilmek, ticaret gemilerinin güvenliğini sağlamak için Cezayir'e yıllık 200.000 İspanyol doları vergi ödüyordu. Bu miktar İngiltere için yıllık 280.000 İspanyol doları olarak belirlenmişti. Amerikalılar ilk başlarda gemilerinde İngiliz bayrağı taşımakta ve rahatça Akdeniz'de hareket edebilmekteydiler. Ancak, İngiltere - ABD Savaşı ve akabinde kazanılan bağımsızlıktan sonra Amerikalılar artık İngiliz bayrağını gemilerinde taşıyamaz olmuşlar, bu durum ise Akdeniz'de Cezayirli, Faslı ve Trabluslu korsanlar için yeni bir kazanç kapısı açmıştı. Çünkü Fas, Tunus, Cezayir ve Trablusgarp kendileriyle uygun şartlarda bir barış antlaşması imzalamayan devletleri otomatikman düşman kabul ediyor ve bu devletlerin gemilerine ganimet elde etmek için saldırıyorlardı.

ESİR ALINAN AMERİKALILAR
Cezayirli Korsanlar Amerikan gemilerine saldırmakla kalmıyor, gemi içerisindeki Amerikalılar’ı da esir alıyorlardı. Mevcut durum Amerikan kamuoyunu oldukça rahatsız ediyordu. Cezayirli Korsanlar Temmuz 1785'te Maria ve Dolphin isminde iki Amerikan ticaret gemisini ve 21 Amerikalı denizciyi esir aldı. Amerikan yönetimi esirleri kurtarmak için Cezayir Dayısı ile anlaşmak istedi ancak Dayı'nın her bir Amerikalı için 3.000 Amerikan doları istemesi üzerine görüşmeler yarım kaldı. 1793'te Cezayirli Korsanlar, Atlas Okyanusu'nda 10 Amerikan ticaret gemisi ve esir alınan 105 Amerikalı’yla birlikte Cezayir Limanı’na geldi. Cezayirliler, esirler için ABD'den 2 milyon 274 bin Meksika pezosu fidye aldılar. Ayrıca, yapılan antlaşma ile ABD her yıl için Cezayir'e 12.000 Cezayir altını vergi ödemeyi kabul etti. Trablusgarp, ABD'den kendisine yıllık 30.000 dolar vergi ödenmesini talep etmekteydi. 1803 yılında Trablusgarplılar tarafından Amerikalılar’a ait olan Philadelphia adlı savaş gemisi ele geçirilmiş ve Trablus Limanı’na çekilmişti.